Vekas viktigaste: Statsbudsjettet blir lagt fram og unge demonstrerer

Vidaregåandeelevar demonstrerer over heile Frankrike

Det er framleis enorme elevprotestar i Frankrike. Den franske avisa Le Monde anslår at mellom 250 000 og 450 000 demonstrerte over heile landet under stormobiliseringa på tysdag.

Elevane krev blant anna fleire lærarar, mindre krevjande timeplanar og eit nytt og meir rettferdig opptakssystem til høgare utdanning.

Sidan demonstrasjonane byrja 21. september har over 6000 blitt arrestert. Av dei er nærmare 90 prosent mindreårige, og over 1000 personar har blitt skadd.

Mange meiner responsen til politiet er uforholdsmessig. Elevar har mista hender, fått kjevane brekt og blitt blinda.

Statsministeren i Frankrike kallar politiresponsen legitim og har lova at regjeringa skal kome med avgjerd om elevanes krav innan slutten av oktober. Torsdag sa han at 3000 vikarlærarar blir sett inn fredag og tysdag på dei vidaregåande skulane som slit.

Regjeringa la fram forslaget til statsbudsjett

Onsdag la regjeringa fram sitt forslag til statsbudsjettet for 2027. Sidan Arbeidarpartiet har ei mindretalsregjering, må dei no forhandle med dei andre partia på Stortinget for å få gjennom forslaget sitt.

Totalt reknar regjeringa med å skulle bruke 2 287 milliardar kroner. Av desse vil dei ta 608,4 milliardar kroner frå oljefondet. Då brukar dei 2,7 prosent av overskotet til oljefondet, som er innanfor handlingsregelen på 3 prosent, men er ein oppgang på frå 2,6 prosent i budsjettet frå i fjor.

Det blir ei skattelette på 6,4 milliardar kroner fordelt på forskjellige inntekter. For dei som tener mellom 343 800 og 610 000 kroner, blir det 83 kroner mindre skatt i månaden, ifølgje NRK.

Mistanke om russisk pest-død

28 år gamle Darya Shipilova døydde under mystiske omstende i den russiske byen Irkutsk.

Shipilova arbeidde på eit laboratorium som forska på pest. Ho skal ha blitt dårleg på jobb og døydd to dagar seinare. Dødsfallet skal ha utløyst strenge karantenetiltak på laboratoriet, og tilsette var låste inne i tre dagar. 189 nærkontaktar skal ha vorte plasserte under medisinsk observasjon.

Ein nabo fortel at bustaden til Shipilova vart desinfisert fleire gonger av personar i kvite drakter og gassmasker. Dei skulda på kakerlakkar.

Det florerer med mistankar om at Shipilova døydde av pest, kanskje frå ein knust testtube i laboratoriet, men russiske styresmakter avviser dette. Dei hevdar at ho døydde av ein lungebetennelse med ukjent opphav.

Verdas helseorganisasjon (WHO) seier at dei ikkje har det fulle biletet til å gjere ei risikovurdering, og at dei treng meir informasjon. WHO ønsker også å få klarleik i ubekrefta meldingar om ein annan tilsett som skal vere smitta med lungebetennelse med ukjent opphav.

Studentar demonstrerte ved Cornell-universitetet

«Rettferd for Jane Doe» var slagordet då tusenvis av studentar demonstrerte ved prestisjeuniversitetet natt til tysdag. «Jane Doe» viser til kvinna som seier at ho blei valdteken av sju menn i studentbrorskapet Chi Phi. Saka vart lagd bort i 2024, men skal no takast opp igjen.

I både USA og resten av verda har kampanjen «Eg er Jane Doe» spreidd seg i ei bølge som vert samanlikna med «MeToo»-rørsla.

Studentane ved Cornell demonstrerer mot det dei kallar ein valdtektskultur.

– Det er diverre ein del av samfunnet, også på mange universitet. Og når noko utrygt skjer, bør universitetet beskytte offeret, ikkje berre institusjonen, seier student Emma McDermott til VG.

Cornell har frå 2018 til 2024 motteke over 1200 meldingar om seksuelle overgrep.