Vekas viktigaste: Val i Bulgaria, EU-lån og ny aldersgrense

Venstre-populistisk valsiger i Bulgaria

Det venstre-populistiske partiet Progressive Bulgaria (PB) har sikra seg 135 av 240 sete i parlamentet etter sundagens val.

Partileiar Rumen Radev trekte seg som president i januar etter ni år for å starte PB-rørsla og kunne bli statsminister. Kampsakene hans har dreidd seg mest om innanriks-saker: Kamp mot korrupsjon og å få ei stabil regjering på beina, etter mange år med ustabil styring.

Radev vert rekna som noko Russland-venleg, skriv BBC. Han har kritisert EU sine sanksjonar mot Putin, har tala for konstruktiv dialog med Kreml og står imot bulgarsk militærhjelp til Ukraina.

Likevel vil han truleg ikkje hindre EUs støtte til Ukraina, spår den bulgarske sikkerheitsanalytikaren Philip Gounev, som er tidlegare vise-innanriksminister i landet. Han trur Radev vil vere pragmatisk, og påpeiker at ikkje alle støttespelarane til Radev er prorussiske.

Han har lova å føre ein politikk som bidreg til at Bulgaria framleis er godt planta i EU, skriv NRK.

Streik i hotellbransjen

Torsdag blei hotellstreiken trappa opp, med 1000 fleire streikande. Til saman er det no om lag 3000 hotelltilsette som er teke ut i streiken.

Hotellstreiken vart sett i gang etter brot i forhandlingane mellom NHO Reiseliv og fagforeiningane Fellesforbundet og Parat søndag.

Fagforeiningane krev reell lønsauke og forskottering av sjukepengar. Det vil seie at arbeidsgivar betalar sjukeløna til tilsette fram til Nav har handsama søknaden.

NHO meiner det er staten sitt ansvar å forskottere sjukepengar, skriv NRK.

Spesielt Trondheim, Tromsø og Sandefjord er råka av andreuttaket i streiken, melder VG.

Forbundsleiar i Fellesforbundet Christian Justnes varslar at enda fleire kan bli tatt ut i streik over helga.

– Vi kan halde på til vi oppnår eit resultat som vi er fornøgde med. Streikeviljen og økonomien står i stil, seier Justnes til NRK.

Rekordmange søkarar til høgare utdanning

Nesten 9000 fleire personar har søkt høgare utdanning i år, samanlikna med i fjor, skriv Kunnskapsdepartementet i ei pressemelding. Aldri før har det vore så mange studieplassar tilgjengeleg.

Over 36 000 har sett helsefag som førsteval. Det er ein auke på om lag tusen søkjarar frå i fjor. Då var også helsefag på topp.

Direktør Sveinung Skule i Direktoratet for høgare utdanning og kompetanse opplyser at pedagogiske fag, som ikkje er lærarutdanningar, hadde størst vekst i år med 49 prosent.

Det er informasjonsteknologi og estetiske fag som går mest ned.

Vekas lyspunkt: Auken i energibehov blei dekt av fornybar energi

Verda treng stadig meir energi, men heile auken i energibehov frå i fjor blei dekt av fornybare kjelder, skriv The Guardian. Bruken av fossile brennstoff gjekk ned med 0,2 prosent.

Solkraft auka med nesten ein tredjedel frå året før, som er ny rekord. Solkraft dekte òg ein tredjedel av det auka behovet for energi, og resten blei for det meste dekt av vindkraft.

Meir enn halve auken i grøn energi kom frå Kina, som er verdas største eksportør av komponentar som brukast i fornybar energi.

Også India har auka bruken av fornybar energi, til fordel for kolkraft.

Globalt sto fornybar energi for 34 prosent av energiproduksjonen.