Vekas viktigaste: Oljeprishopp, hemmelege dokument og britisk adels-exit

Oljeprisen til vers på grunn av Midtausten-krigen

Etter USA og Israels åtak på Iran 28. februar har skipsfarta gjennom Hormuzsundet nærmast stoppa opp. Rundt ein femtedel av verdas olje blir frakta gjennom sundet.

Normalt blir det frakta om lag 20 millionar fat med olje gjennom sundet, men no kjem nesten ingenting gjennom, skriv NRK. Det fører til at oljeprisen har blitt pressa opp. Natt til måndag var prisen over 119 dollar per fat, skriv E24.

Fredag morgon skriv New York Times at Iran legg miner i sundet.

I ein rapport for oljemarknaden i mars, skriv Det internasjonale energibyrået (IEA) at krigen i Midtausten skapar den største forsyningsforstyrringa i den globale oljemarknadens historie.

For å stabilisere marknaden har IEA-landa bestemt seg for å frigi 400 millionar fat med olje frå beredskapslager. Det er likevel problem med å få denne oljen ut i marknaden, skriv NRK.

Tre personar sikta for terrorbombing

Tre personar er pågripne etter ein eksplosjon utanfor den amerikanske ambassaden i Oslo natt til søndag. Dei tre er brør, i 20-åra og norske statsborgarar med bakgrunn frå Irak, opplyser politiet.

Brørne er sikta for terrorbombing.

– Dei tre er pågripne for å ha detonert ei terrorbombe med det formål å ta liv eller gjere betydeleg skade, uttalar politiadvokat Christian Hatlo på ei pressebrifing onsdag, ifølgje VG.

Forsvarar Øystein Storrvik seier til TV 2 at ein av dei sikta erkjenner å ha plassert bomba ved ambassaden.

Politiet jobbar ut frå fleire hypotesar. Ein av dei er at det dreier seg om ei bestilling frå ein statleg aktør, seier Hatlo, og viser til den sikkerheitspolitiske situasjonen i verda.

Ifølgje SVT kan åtaket vere knytt til det kriminelle nettverket Foxtrot.

Fredag føremiddag opplyser politiet at dei òg har pågripe og sikta mora til dei tre brørne. Politiet ønsker å varetektsfengsle alle fire.

Senegal doblar straffa for homofile

Onsdag vedtok nasjonalforsamlinga i Senegal ei lov som doblar strafferamma for seksuelle forhold mellom personar av same kjønn til opptil ti års fengsel, melder NTB. Lova forbyr òg «promotering» og finansiering av homofili.

Lova straffar det dei omtalar som «handlingar mot naturen» med fem til ti år i fengsel.

Lovendringa kjem etter ei bølgje av arrestasjonar i februar for påståtte likekjønna forhold, skriv BBC Africa. Tolv menn, blant anna to offentlege personar og ein journalist, skal ha blitt pågripne.

Den nye lova må bli underteikna av landets president Bassirou Diomaye Faye før ho trer i kraft.

Lyspunkt: Færre plastkorkar rundt Oslofjorden

Strandryddarar meiner at påbodet om at plastkorken må vere festa til flaska, har hatt effekt. I 2012 kunne dei finne over tusen korkar under ei måling på Akerøya i Oslofjorden, medan det no er under 100 stykk, viser tal frå Miljødirektoratet.

Coca-Cola innførte den fastmonterte korka på flaskene sine i 2022. I 2024 kom eit direktiv frå EU med påbod om at alle drikkevarer i plast skal ha fastkork.

Ifølgje Miljødirektoratet skuldast ein del av nedgangen påbodet om fastkork, men dei kan ikkje seie kor stor del, skriv NRK. Også før påbodet minka delen korkar som blei registrert i målingane.

Strandryddarar påpeiker at dei no sjeldan finn korkar dei kjenner att.