Vekas viktigaste: Virusutbrot på cruiseskip og spionsak

Kinesisk borgar pågripen i spionasjesak

Politiets tryggingsteneste (PST) har pågripe ein kinesisk statsborgar for medverknad til forsøk på grov etterretningsverksemd. Det opplyser politiadvokat Thomas Blom til VG.

PST mistenker forsøk på å hente data frå satellittar, skriv avisa. Dei mistenker at eit norskregistrert selskap skal ha fungert som dekke for kinesisk etterretning, skriv NRK.

Politiadvokaten fortel at dei har ransaka ei adresse på Otta i Innlandet og ei adresse på Andøya i Nordland.

PST og Nordland politidistrikt har tidlegare åtvara om etterretningsverksemd på Andøya, der Andøya Space har blitt ein av Europas viktigaste oppskytingsstader for forskingsrakettar.

Den pågripne er ei kvinne. Blom opplyser at det er fleire sikta i saka, men det er førebels ikkje fleire som er pågripne.

Ein talsperson i kinesisk UD avviser overfor NRK skuldingane som grunnlause og vondsinna.

Tek-gigantar barkar saman

Tek-gigantane Elon Musk (Tesla, X) og Sam Altman (OpenAI, Chat GPT) møttest i retten denne veka, i ei rettssak som varar i om lag ein månad, skriv CNBC.

Elon Musk og Sam Altman starta KI-selskapet OpenAI saman i 2015, men Musk trekte seg ut få år seinare etter ein konflikt.

No hevdar Musk at målet var at selskapet skulle vere «non-profit», altså at ein ikkje skulle tene pengar på bedrifta, og at OpenAI har lurt han for millionar av dollar.

Om Musk får det som han vil, får han erstatning, og Sam Altman må gå av som direktør i OpenAI. Musk ønskjer at kunstig intelligens skal vere for alle, og er redd for kva KI kan gjere.

Musk har sjølv si eiga KI-teneste, Grok, som er ein konkurrent til ChatGPT. Den har mellom anna fått kritikk for å gjere det enkelt å lage pornografisk materiale av andre.

Frp-rådgjevar omtalte pakistanarar som «minusvariantar»

Frp-rådgjevar Hårek Hansen omtalte pakistanarar som «minusvariantar» og sa at dei helst ikkje bør få barn i Noreg, avslører eit skjult opptak gjort av TV 2.

«Minusvariant» er eit omgrep som kan knytast til raseteori, altså ein idé om at nokre menneske er meir verd enn andre.

Leiar for Frp, Sylvi Listhaug, ville først ikkje kommentere saka, og viste til at det var ei personalsak, noko ho har fått kritikk for. Seinare har ho tatt sterk avstand frå ytringane, og sagt at rasistiske ytringar ikkje har ein plass i Frp.

Torsdag vart det kjent at Hansen mistar jobben og medlemskapet i partiet.

Hansen var rådgjevar for Simen Velle, som fortel at han i etterkant av hendinga har fått drapstruslar.

Noregs Bank hevar styringsrenta

For første gong sidan desember 2023 hevar Noregs Bank styringsrenta. Ho er no på 4,25 prosent, etter å ha blitt sett opp med 0,25 prosentpoeng. Det betyr at det kan bli dyrare å ha lån.

– Komiteen meinte det var riktig å setje renta opp no. Prisveksten er for høg og har lege over målet i fleire år, seier sentralbanksjef Ida Wolden Bache, ifølgje NRK.

Ho trekker fram økonomisk uvisse på grunn av krigen i Midtausten og høgare oljepris, men òg at løningane har auka mykje dei siste åra.

Samstundes varslar Noregs Bank at det kan kome enda ei renteheving i løpet av året.

I fjor vart renta sett ned to gongar, til 4 prosent.

Lyspunkt: Første malariamedisin for spedbarn er godkjent

Verdas helseorganisasjon (WHO) har godkjent den første malariamedisinen nokosinne som kan brukast av spedbarn, ifølgje The Guardian. Fram til no har det ikkje vore nokon måte å behandle dei minste barna som blir smitta med sjukdommen.

Ifølgje WHO døydde 610 000 personar av malaria i 2024, og rundt tre firedelar var under fem år og frå Afrika.

Medisinen heiter Coartem Baby og er utvikla av selskapet Novartis og prosjektet Medisin for Malaria (MMV).

Han har allereie blitt brukt i fleire månader i Ghana, men godkjenninga gjer det mogleg for fleire offentlege og statlege aktørar å kjøpe inn medisinen.