Vekas viktigaste: Rekordvarm mai, demonstrasjonar og Cuba i krise

Atomvåpen-allianse mellom Noreg og Frankrike

Noreg og Frankrike har no signert ein forsvarsavtale som pliktar Frankrike til å hjelpe Noreg militært ved behov, skriv VG.

Ti land har gått saman om avtalen, som har fått namnet «Narvik-avtalen». Den opnar mellom anna for at fransk militært materiell kan bli lagra i Noreg.

I tillegg skal Noreg samarbeide med Frankrike om atomvåpen-avskrekking. Statsminister Jonas Gahr Støre seier at det framleis aldri skal vere atomvåpen på norsk jord i fredstid.

Både Bjørnar Moxnes (Raudt) og Kirsti Bergstø (SV) meiner avtalen er ein dårleg idé. Moxnes seier det er sannsynleg at Frankrike vil prioritere eigne interesser om det kjem til stykket.

Rekordvarm mai

Det er rekordvarmt i Europa og Søraust-Asia. Storbritannia hadde denne veka den varmaste mai-dagen i historia, før rekorden blei slått igjen dagen etter. Det skriv BBC.

I London klatra gradestokken over 35 gradar på tysdag. Det er heile to grader varmare enn den tidlegare rekorden frå 1944, som til no hadde stått i 82 år.

Varmen kjem av høgtrykk, som no ligg som eit lokk over Vest-Europa. Det kjem til å skje oftare dei neste åra, og er eit tydeleg teikn på klimaendringane.

Også India har vore rekordvarm i mai, med temperaturar opp mot 45 grader. Der har skulane stengt tidleg, det har vore skogbrannar, og folk blir bedne om å halde seg inne.

Varmen har ført til fleire dødsfall. I Storbritannia og Frankrike har fleire drukna, og i India og Frankrike har folk døydd som følgje av heteslag.

Cuba i krise

Trump har auka presset på Cuba, og seier denne veka at han førebur seg på regimekollaps før sommaren, skriv Axios.

Støtta til regimet, som nyttar vald, tortur og har forbydd politisk mangfald, er historisk låg hjå kubanarane, og det har dei siste vekene vore fleire demonstrasjonar.

Ein journalist på Cuba seier til TV2 at mange kubanarar no er villige til at USA grip inn militært på øya. Ifølge Axios skal USA ha trent på nett det tidlegare i år.

Cuba er avhengig av olje for å produsere straum. Til no har dei fått olje frå Venezuela, men USA har blokkert forsyningane sidan januar.

Mange kubanarar lever no i ekstrem fattigdom. Det er stor mangel på varer, og utan straum kan ikkje sjukehusa fungere. Det blir òg vanskelegare å få reint vatn.

Lyspunkt: Kina vil kutte større utslepp enn venta

Kina er det landet i verda som slepp ut aller mest klimagassar, dobbelt så mykje som noko anna land i verda. No ser dei ut til å klare å kutte halvparten av utsleppa innan 2050, skriv Framtida Junior.

I 2023 sette Kina seg eit mål om å kutte dei store klimagassutsleppa med 7–10 prosent innan 2035. Ein ny rapport frå forskarar i BloombergNEF viser at Kina vil kutte langt meir utslepp enn målet dei har sett seg.

Ifølgje rapporten skal Kina kutte 17 prosent av klimagassutsleppa sine innan 2035, og 50 prosent innan 2050.

Landets enorme utslepp bidrar i stor grad til klimaendringane, og store kutt vil bety mykje for klimaet.