«Løysinga er ikkje så enkel som å berre kutte kjøttet»

Kjøttdeig til 120 kroner. Dette kan bli kvardagen dersom Miljødirektoratet får det som dei vil. Skal vi, i ei tid der over éin av fem nordmenn slit økonomisk, auke prisane på heilt nødvendige varer i klimaet sitt namn? Det meiner Miljødirektoratet, som no ønskjer å auke prisen på kjøtt med 50 prosent.

Sjølv om dette kan verke som eit godt tiltak, vil det slå mot si eiga hensikt. Ja, det er viktig å fokusere på klimaet, men dette er ikkje måten å løyse klimaproblemet på.

Dei svakaste blir ramma

Kven er det som blir ramma hardast av ei kjøttavgift? Det er barnefamiliar som allereie slit. Det er studentar som lever på stramt budsjett. Og det er eldre som allereie har merka prisveksten på straum og daglegvarer. Når heilt vanlege matvarer blir dyrare, er det dei svakaste som blir ramma.

At kjøttet blir dyrare, betyr heller ikkje at folk sluttar å ete det. Då reiser ein heller dit det er billegare: Sverige. I fjor brukte nordmenn over 11 milliardar kroner på dagsturar til utlandet, oftast til grensehandel. Dersom maten blir endå dyrare i Noreg, vil dette talet stige. Resultatet blir dårlegare omsetning for norske bedrifter og svekka arbeidsplassar.

Det kan òg føre til dyrare kjøtt i norske butikkar, fordi etterspurnaden fell. Samstundes vil utsleppa auke når folk køyrer lange avstandar for å kjøpe billegare mat.

Inga enkel løysing

Om vi skal ete mindre kjøtt, må det finnast alternativ. Problemet er at mange kjøtterstatningar kan vere minst like klimaskadelege som det dei prøver å erstatte. Produksjon av råvarer til slike produkt krev store ressursar. Ein enkelt mandel kan krevje opptil fire liter vatn å dyrke. Mange av desse produkta har lange produksjonskjeder, der råvarene blir dyrka i eitt land, produserte i eit anna, pakka i eit tredje, før dei blir frakta til norske butikkar.

Eit norsk kjøttprodukt blir produsert, pakka og selt i Norge. Verdikjeda er kortare og utsleppa kan vere lågare. Det betyr ikkje at kjøttproduksjon ikkje påverkar klimaet, men det viser at løysinga ikkje er så enkel som å berre kutte kjøttet.

Gjer kvardagen dyrare

Skal vi kutte utslepp, må det gjerast på ein måte som faktisk fungerer. Teknologi, produksjon og innovasjon kan hjelpe klimaet. Det kan ikkje ein nøttebiff. Å leggje nye avgifter på matvarer i ein allereie pressa økonomi, gjer først og fremst kvardagen dyrare.

Klimapolitikk må vere både effektiv og rettferdig. Vi treng politikk som kombinerer ansvar for klimaet med respekt for folk si økonomi. Ein kjøttavgift gjer ingen av delane.