Tyrkiske studentar giftar seg i hui og hast i håp om å få 30 000 kroner frå staten. President Erdoğan ønskjer seg babyboom.

Eline Anker, Universitas. Omsett til nynorsk av Andrea Nøttveit
Eline Anker, Universitas. Omsett til nynorsk av Andrea Nøttveit

 Saka var først publisert i Universitas.

Tyrkia. – Årsaka er enkel, me gifta oss fordi me var forelska, fortel Kübra. Ho er 23 år gamal og studerer i Istanbul.

Tyrkia har nyleg sett i verk ei rekkje tiltak for å auke talet på giftemål blant studentar. Myndigheitene lovar 10 000 tyrkiske lira, noko som tilsvarar 30 000 norske kroner, til unge par som vel å forsegla forholdet. Som ung nygift kan du òg oppretta ein sparebankkonto i staten, og om du i løpet av fem år klarar å halde fingrane av fatet vil du få 15 prosent av pengane utbetalt i tillegg. På toppen av det heile lovar staten å sletta studiegjelda.

– Kven vil vel ikkje ha økonomisk hjelp i dag? spør Kübra, og fortel at om ho hadde fått desse pengane i dag ville ho helst brukt det på eit kunstprosjekt som ho og mannen jobbar med.

Kübra er ikkje åleine om å synes at dette er ei god ordning. I følgje den nettbaserte nyheitskjelda Al-Monitor har 3 000 nygifte universitetsstudentar allereie søkt på støtteordningane.

LES OGSÅ: Tyrkia: Opphevar hijabforbud på skular

Kvinnekarriere
Professor Nermin Abadan-Unat ved Bosporos universitetet i Istanbul er ikkje einig i at dette er ei god ordning. Ho meiner det vil få store konsekvensar for kvinner, som ifølgje den tyrkiske helseministeren, Mehmet Muezzinoglu, ikkje bør prioritere ein annan karriere enn det å vere mor.

– Dette er ein del av fleire tiltak for å hindra fritt samliv mellom unge menn og kvinner. Regjeringa ønskjer at gutar og jenter ikkje skal vere tilstade samstundes i klasserommet, på sportsaktivitetar eller dele andre fritidssysler. Dei ser heller at kvinnas plass er i heimen, fortel Abadan-Unat.

Molekylærbiologistudenten Tuğba er òg ein av dei som ønskjer å søkja på statens støtteordning for gifte studentar.

– Eg syntes dette er eit godt initiativ. For universitetsstudentar er det vanskeleg å gifte seg på grunn av den økonomiske situasjonen. Denne ordninga gjer at det blir lettare å bli gift, seier ho.

Tuğba synes livet er annleis etter ho blei gift.

– Eg studerer, men samstundes må eg ta meg av husarbeidet. Ofte strekk ikkje tida til, seier Tuğba, som gifta seg for to år sidan, då var ho 21 år gamal.

LES OGSÅ: Stabile ekteskap med aborttilbod

Fornuftig giftemål
På bryllaupsdagen er ikkje nødvendigvis nervane i høgspenn. Kanskje er det ikkje kjærleiken som motiverer, men heller pengane. Det trur Einar Wigen, Tyrkiaforskar ved Universitetet i Oslo. Han meiner mange som i utgangspunktet er kjærastar, vil gifte seg for å spe på studentøkonomien.

– 30 000 kroner er mykje for ein tyrkisk student. Det er ikkje heilt ukjent at folk giftar seg for å få pengar, utan å ha ein plan om å vere gift livet ut.

Tal frå statens statistiske institutt, Turkstat, syner at skilsmisseraten i Tyrkia har auka med 30 prosent i løpet av ti år.

– Det har openbart blitt meir vanleg å skilje seg. Det overraskande er at det òg er vanlegare blant konservative, seier Wigen.

LES OGSÅ: Ser mot Tyrkia

Helst tre born
Den tyrkiske staten nøyar seg ikkje med å oppmoda til giftemål. Ifølgje Tyrkias president Recep Tayyip Erdoğan skal samlivet helst resultera i tre born. Staten sparar difor ikkje på pengane når moglegheita for å auke talet på innbyggjarar byr seg. For eitt born vil du motta omlag 900 kroner, for det andre bornet 1200 kroner og om du klarar å setje eit tredje born til verda vil utbetalinga vere omlag 1900 kroner.

Wigen meiner dei økonomiske godene til gifte studentar er eit verkemiddel for å auke nettopp befolkningsveksten.

– Det ligg ein sosial forventning i det tyrkiske samfunnet om å få born kort tid etter ein har gifta seg, helst skal ein bli foreldre i løpet av eit år, fortel han.

LES OGSÅ: Færre skilsmisser når kvinna har høg utdanning

Tvilar på befolkningsboom
Likevel trur ikkje Wigen tiltaka vil føra til fleire born.

– Dei som kjem frå samfunnslaga der utdanning uansett vil vere eit naturlig val, vil ikkje nødvendigvis sjå ein samanheng mellom det å gifte seg og å få born. Dei kan fort finne på å skilje seg etterpå, utan å ha fått born, seier Wigen, som ikkje kjenner nokre tyrkiske karrierekvinner som har meir enn eitt born.

Molekylærbiologistudenten Tuğba har ingen planar om å få born.

– Eg vil ikkje få born før eg er ferdig med å studera fordi eg ønskjer å oppdra borna mine sjølv. Eg vil ikkje overlata ungane til nokon andre, seier ho.

Uansett om ekteskapet fører til born eller ikkje, vel no fleire tyrkarar å ta forholdet til eit nytt nivå – i alle fall på papiret.

Oppdatert: onsdag 24. mai 2017 15.59

LES OGSÅ

Kommentarar

ANNONSE